7 veelvoorkomende burn-outklachten
Wanneer doorgaan steeds meer energie begint te kosten
Een burn-out ontstaat meestal niet van de ene op de andere dag. Vaak zijn er al langere tijd signalen dat de balans tussen belasting en herstel niet meer klopt. Binnen mijn praktijk zie ik dat daarbij zowel werk als privé een rol spelen.
Mensen gaan bijvoorbeeld steeds meer leven van weekend naar weekend of kijken weken van tevoren al uit naar een vakantie omdat ze dan eindelijk rust hebben. Slechter slapen komt vaker voor en het hoofd komt steeds moeilijker tot rust. Ondertussen blijven ze gewoon functioneren en doen wat er van ze wordt verwacht. Alleen kost dat steeds meer energie.
Hieronder deel ik 7 veelvoorkomende burn-outklachten en signalen van langdurige overbelasting. Niet om daar zelf een diagnose aan te verbinden, maar vooral om ze eerder te leren herkennen. Want vaak geeft je lichaam al veel langer signalen voordat je daadwerkelijk stil komt te staan.
1. Je leeft van weekend naar weekend
Wat ik regelmatig zie, is dat mensen hun rust steeds meer buiten de gewone werkweek gaan zoeken. Het weekend wordt iets waar je naartoe leeft en soms wordt er weken van tevoren al uitgekeken naar een vakantie. Niet alleen omdat je daar zin in hebt, maar vooral vanuit de gedachte: dan kan ik eindelijk even bijkomen.
Wanneer je merkt dat je vrije dagen vooral nodig hebt om te herstellen van je werkweek, is het goed om daar eens bij stil te staan. Zeker wanneer een weekend steeds minder voldoende is om weer echt uitgerust aan een nieuwe week te beginnen.
2. Je hoofd komt niet meer goed tot rust
Je bent klaar met werken, maar in je hoofd gaat het gewoon door. Je denkt aan wat er nog moet gebeuren, gesprekken blijven hangen of je wordt ‘s nachts wakker en bent meteen weer bezig.
Ook ontspannen wordt daardoor lastiger. Je zit op de bank, maakt een wandeling of hebt een vrije dag, maar merkt dat je hoofd eigenlijk nog steeds aan het werk is.
3. Je concentratie wordt minder
Dingen die je normaal zonder veel moeite deed, beginnen meer energie te kosten. Een mail drie keer lezen voordat je begrijpt wat er staat, iets vergeten wat net tegen je is gezegd of moeite hebben om overzicht te houden.
Dat kan behoorlijk verwarrend zijn, zeker wanneer je gewend bent om scherp te zijn en veel tegelijk aan te kunnen.
4. Je kunt steeds minder hebben
Waar je normaal gesproken redelijk makkelijk overheen stapt, kan ineens veel harder binnenkomen. Een opmerking van een collega, drukte om je heen of iets kleins dat thuis gebeurt. Je lontje wordt korter en soms reageer je heftiger dan je van jezelf gewend bent.
Het kan ook de andere kant op gaan. Dat je je juist steeds meer terugtrekt omdat je even geen behoefte hebt aan mensen of aan nóg meer prikkels.
5. Je lichaam begint signalen te geven
Langdurige spanning kan zich ook lichamelijk laten voelen. Slechter slapen, hoofdpijn, gespannen spieren of een lichaam dat eigenlijk voortdurend ‘aan’ staat.
Vaak proberen we daar nog een tijd overheen te stappen. We nemen wat rust, gaan eerder naar bed of zeggen tegen onszelf dat het na die drukke periode wel weer beter wordt. Maar wanneer klachten blijven terugkomen, is het verstandig om ze serieus te nemen.*
*Goed om te weten: lichamelijke klachten kunnen verschillende oorzaken hebben. Blijven klachten aanhouden, worden ze erger of maak je je er zorgen over, neem dan contact op met je huisarts.
6. Je blijft doorgaan terwijl je weet dat het eigenlijk niet meer gaat
Dit vind ik een belangrijke. Je voelt ergens best dat het te veel is, maar toch blijf je doorgaan. Omdat het werk af moet, omdat anderen op je rekenen of omdat je vindt dat je het gewoon moet kunnen.
Daarmee schuift je eigen grens steeds een stukje verder op. Tot het moment waarop je merkt dat doorgaan niet meer vanzelfsprekend is en je lichaam of hoofd uiteindelijk zelf op de rem gaat staan.
7. Je raakt jezelf steeds meer kwijt
Aan de buitenkant kan het nog lange tijd lijken alsof er weinig aan de hand is. Je gaat naar je werk, zorgt voor de mensen om je heen en doet wat er van je wordt verwacht.
Maar van binnen kan er iets veranderen. Dingen waar je normaal plezier uit haalt doen je minder, je hebt minder ruimte voor jezelf en je bent vooral bezig met volhouden. Soms komt dan pas de vraag: waar ben ik zelf eigenlijk gebleven?
Hoe kom je eigenlijk op zo’n punt terecht?
Een burn-out heeft zelden één oorzaak. Vaak is er langere tijd meer van je gevraagd en kon je hiervan moeilijk herstellen. Dat kan in je werk zitten, maar net zo goed in je privésituatie. En meestal, en dat herkennen mijn cliënten, loopt het door elkaar heen.
Wat ik daarnaast in mijn begeleiding vaak tegenkom, is dat er veelal bepaalde patronen een rol spelen. Veel verantwoordelijkheid nemen, moeilijk nee kunnen zeggen, jezelf aanpassen, alles goed willen doen of het gevoel hebben dat je vooral door moet gaan. Het woord perfectionisme valt veelvuldig in de gesprekken.
Het zijn op zichzelf geen verkeerde eigenschappen. Sterker nog, ze kunnen je in je leven en werk juist veel hebben gebracht. Het wordt anders wanneer je daardoor langere tijd over je eigen grenzen heen gaat en nauwelijks meer stilstaat bij wat jij zelf nodig hebt. Grenzen stellen is namelijk iets wat lastig is wanneer je dergelijk sterke eigenschappen in je hebt zitten. Een eerlijk, soms zie je dat pas achteraf.
Kun je een burn-out voorkomen?
Niet alles wat er in je leven gebeurt heb je in de hand. Wat je wel kunt leren, is eerder herkennen wanneer je structureel over je eigen grenzen heen gaat. Wanneer je je daarvan bewust bent kan je mogelijk een burn-out situatie voorkomen. Ondersteuning kan hierin soms een welkome aanvulling zijn.
Dat begint vaak met stilstaan bij de signalen die je normaal gesproken makkelijk wegdrukt. Maar ook met kijken naar je eigen gedrag. Waarom blijf je doorgaan? Waarom vind je het lastig om nee te zeggen? Waarom neem je zoveel verantwoordelijkheid op je of moet het altijd zeer goed?
Juist door die patronen eerder te herkennen, ontstaat er ruimte om andere keuzes te maken voordat je lichaam uiteindelijk zelf op de rem gaat staan.
Wat als je jezelf hierin herkent?
Herken je meerdere van deze signalen, dan betekent dat niet automatisch dat je een burn-out hebt. Het kan wel een reden zijn om serieus te kijken naar wat er op dit moment van je wordt gevraagd en hoeveel ruimte er nog overblijft voor herstel. Kortom; wat heb je te doen wanneer je jezelf herkent in meerdere signalen?
Binnen Soulver kijk ik niet alleen naar de klachten die je ervaart, maar ook naar wat eronder gebeurt. Naar de manier waarop je met verantwoordelijkheid, grenzen en verwachtingen omgaat en welke patronen daarin steeds terugkomen.
Ik kies daarbij voor een aanpak die duurzaam is, helpend is voor jou en dus vooral om te voorkomen dat je uiteindelijk opnieuw op hetzelfde punt terechtkomt.
Herken je meerdere van deze burn-outklachten, dan betekent dat niet automatisch dat je een burn-out hebt. Het kan wel een reden zijn om serieus te kijken naar wat er op dit moment van je wordt gevraagd en hoeveel ruimte er nog overblijft voor herstel.